Οι αλλαγές του νέου κληρονομικού δικαίου

Ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και αντικατέστησε ολικά το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα. Αυτή η μεγάλη αλλαγή εκσυγχρονίζει το νομικό πλαίσιο για τις κληρονομιές, προσαρμόζοντάς το στις σημερινές κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες

1. Διαχωρισμός των Χρεών από την Προσωπική Περιουσία

Μέχρι πρότινος, η αυτόματη αποδοχή μιας κληρονομιάς έκρυβε τον κίνδυνο να βρεθεί ο κληρονόμος υπόλογος για τα χρέη του θανόντος με τη δική του, προσωπική περιουσία, εκτός αν προλάμβανε να κάνει αποποίηση.

• Με τη νέα μεταρρύθμιση, η ευθύνη του κληρονόμου αποσυνδέεται από τα ατομικά του περιουσιακά στοιχεία.
• Οι δανειστές και το δημόσιο μπορούν πλέον να διεκδικήσουν οφειλές αποκλειστικά και μόνο από το ενεργητικό της ίδιας της κληρονομιάς, προστατεύοντας αυτόματα τον κληρονόμο από κρυφά χρέη.

2. Η Νόμιμη Μοίρα Μετρέπεται σε Χρηματική Αξίωση

Η πιο ριζική αλλαγή αφορά τον θεσμό της Νόμιμης Μοίρας. Στο παρελθόν, ο στενός συγγενής που αποκλειόταν από μια διαθήκη αποκτούσε αυτόματα ποσοστό συνιδιοκτησίας (αναγκαστική συγκυριότητα) επί των ακινήτων της κληρονομιάς.

• Με τον νέο νόμο, η Νόμιμη Μοίρα μετατρέπεται σε καθαρά χρηματική απαίτηση.
• Αυτό σημαίνει ότι ο βασικός κληρονόμος που ορίζει η διαθήκη μπορεί να διαχειριστεί, να πουλήσει ή να αξιοποιήσει το ακίνητο ή την οικογενειακή επιχείρηση χωρίς να εμποδίζεται από τη συγκυριότητα του μεριδούχου, ο οποίος πλέον δικαιούται να λάβει το μερίδιό του σε μετρητά.

3. Εισαγωγή των Κληρονομικών Συμβάσεων

Για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο, νομιμοποιείται η Κληρονομική Σύμβαση, η οποία στο παρελθόν ήταν απολύτως άκυρη.

• Πρόκειται για δεσμευτικά συμβόλαια που συντάσσονται με συμβολαιογραφική πράξη εν ζωή του διαθέτη.
• Επιτρέπουν σε μια οικογένεια να συμφωνήσει επίσημα για τη μελλοντική διανομή των περιουσιακών στοιχείων (π.χ. για τη διαδοχή μιας επιχείρησης), διασφαλίζοντας ότι η συμφωνία δεν θα μπορεί να ανατραπεί μονομερώς ή να προσβληθεί δικαστικά μετά τον θάνατο.
• Στο ίδιο πλαίσιο, επιτρέπεται πλέον και η εκ των προτέρων παραίτηση από κληρονομικά δικαιώματα με συμβολαιογραφικό έγγραφο.

4. Ενισχυμένη Προστασία για Συντρόφους και Συζύγους

Ο νέος νόμος αναγνωρίζει τις σύγχρονες μορφές συμβίωσης και παρέχει αυξημένα δικαιώματα

• Άγαμοι Σύντροφοι: Για πρώτη φορά, αναγνωρίζονται περιορισμένα εξ αδιαθέτου κληρονομικά δικαιώματα και δικαιώματα στέγασης σε συντρόφους που συζούσαν de facto για περισσότερα από 3 έτη ή έχουν αποκτήσει κοινά παιδιά.

5. Ψηφιοποίηση των Διαδικασιών

Η γραφειοκρατία μειώνεται δραστικά με την πλήρη ψηφιοποίηση του συστήματος διαθηκών και πιστοποιητικών.

• Η διαδικασία δημοσίευσης μιας διαθήκης, η οποία μέσω των δικαστηρίων μπορούσε να καθυστερήσει από αρκετούς μήνες έως και πάνω από ένα έτος, πλέον ολοκληρώνεται ταχύτατα μέσω ψηφιακών συστημάτων.
• Παράλληλα, τα βασικά πιστοποιητικά (μη αποποίησης, μη δημοσίευσης κ.λπ.) εκδίδονται και παραλαμβάνονται απευθείας ηλεκτρονικά μέσω της πύλης του Gov.gr.