Αποποίηση κληρονομιάς: νομικό πλαίσιο και προθεσμίες

Η αποποίηση κληρονομιάς αποτελεί τη ρητή και μονομερή δήλωση με την οποία ο κληρονόμος αρνείται το δικαίωμά του επί της κληρονομιαίας περιουσίας (ενεργητικού και παθητικού). Η διαδικασία ρυθμίζεται από τον Αστικό Κώδικα (Άρθρα 1847-1856 ΑΚ), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με τον Νόμο 5303/2026.

1. Η Προθεσμία Αποποίησης (Άρθρο 1847 ΑΚ)

• Διάρκεια: Η προθεσμία είναι αυστηρά τέσσερις (4) μήνες.
• Εξωτερικό: Παρατείνεται σε ένα (1) έτος αν ο κληρονομούμενος είχε την τελευταία κατοικία του στο εξωτερικό ή αν ο κληρονόμος έμαθε για την επαγωγή ενώ διέμενε στο εξωτερικό.
• Έναρξη: Η προθεσμία ξεκινά από τη στιγμή που ο κληρονόμος έμαθε τον θάνατο και τον λόγο για τον οποίο καλείται (π.χ. από τη δημοσίευση της διαθήκης ή από την αποποίηση του προηγούμενου στη σειρά συγγενή).

2. Σιωπηρή Αποδοχή (Άρθρο 1850 ΑΚ)

• Αν η 4μηνη (ή ετήσια) προθεσμία παρέλθει άπρακτη χωρίς ο κληρονόμος να καταθέσει δήλωση αποποίησης, θεωρείται ότι έγινε σιωπηρή αποδοχή της κληρονομιάς.

3. Τύπος και Διαδικασία (Άρθρο 1848 ΑΚ)

• Η αποποίηση γίνεται αποκλειστικά με αυτοπρόσωπη δήλωση του κληρονόμου (ή ειδικού πληρεξουσίου) στη γραμματεία του Ειρηνοδικείου της τελευταίας κατοικίας του θανόντος.
• Η αποποίηση δεν μπορεί να γίνει μερικά ή υπό όρους (Άρθρο 1851 ΑΚ)· αφορά το σύνολο της περιουσίας και των χρεών.

4. Συνέπειες και η Αλυσίδα Διαδοχής (Άρθρο 1856 ΑΚ)

• Με την αποποίηση, η επαγωγή προς αυτόν που αποποιήθηκε θεωρείται ότι δεν έγινε ποτέ.
• Η κληρονομιά περιέρχεται αυτόματα στον επόμενο συγγενή στη σειρά διαδοχής (συνήθως στα τέκνα του αποποιηθέντος), για τα οποία ξεκινά νέα, δική τους 4μηνη προθεσμία αποποίησης.

5. Αποποίηση για Ανήλικα Τέκνα (Άρθρα 1526 & 1625 ΑΚ)

• Οι γονείς δεν μπορούν να αποποιηθούν για λογαριασμό των ανήλικων παιδιών τους χωρίς δικαστική άδεια.
• Απαιτείται η κατάθεση αίτησης στο αρμόδιο δικαστήριο, το οποίο εγκρίνει την αποποίηση μόνο αν αποδειχθεί ότι η κληρονομιά είναι υπερχρεωμένη και ζημιογόνα για το παιδί.