Αθέτηση υπόσχεσης γάμου: δωρεές και αποζημιώσεις

Μια ιδιαίτερη νομική περίπτωση που συνδέεται έμμεσα με το οικογενειακό και το κληρονομικό δίκαιο προκύπτει όταν ένα ζευγάρι βρίσκεται σε φάση μνηστείας (αρραβώνα) και ένας από τους δύο αποφασίζει να διακόψει τη σχέση χωρίς υπαιτιότητα του άλλου.

Ο Αστικός Κώδικας προβλέπει συγκεκριμένες ρυθμίσεις για την επιστροφή των δώρων και την αποκατάσταση των εξόδων που έγιναν ενόψει του επικείμενου γάμου.

1. Η Επιστροφή των Δώρων (Λόγω Μνηστείας)

Όταν ένας αρραβώνας λυθεί χωρίς να ολοκληρωθεί ο γάμος, τα δώρα που ανταλλάχθηκαν μεταξύ των μνηστών ή που δόθηκαν από τους γονείς τους προς το ζευγάρι ενόψει του γάμου, πρέπει να επιστραφούν.

• Τι επιστρέφεται: Δαχτυλίδια αρραβώνων, πολύτιμα αντικείμενα, ακίνητα ή χρηματικά ποσά που δόθηκαν αποκλειστικά με την προοπτική του γάμου.
• Πώς αντιμετωπίζεται νομικά: Η επιστροφή γίνεται με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού. Αυτό σημαίνει ότι από τη στιγμή που ο γάμος ματαιώθηκε, εξέλιπε η νόμιμη αιτία για την οποία δόθηκαν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, οπότε ο λήπτης υποχρεούται να τα επιστρέψει.

2. Η Αποζημίωση για τα Έξοδα του Γάμου

Αν ο ένας από τους μνηστευμένους λύσει τον αρραβώνα αναιτιολόγητα και κακόπιστα, ή αν εξαναγκάσει τον άλλον σε λύση λόγω δικής του υπαίτιας συμπεριφοράς, υποχρεούται σε αποζημίωση.

• Ο ζημιωμένος μνηστός (ή οι γονείς του) δικαιούται να ζητήσει την επιστροφή των χρημάτων που δαπανήθηκαν για τις προπαρασκευαστικές ενέργειες του γάμου.
• Παραδείγματα δαπανών: Προκαταβολές σε κτήματα ή εκκλησίες, έξοδα για νυφικά/κοστούμια, αγορά οικοσκευής για το μελλοντικό κοινό σπίτι, ή έξοδα για κρατήσεις ταξιδιών μέλιτος.

3. Ηθική Βλάβη και Παραγραφή

• Ηθική Βλάβη: Σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου η υπαίτια αθέτηση της υπόσχεσης γάμου έγινε με τρόπο προσβλητικό που έπληξε βάναυσα την προσωπικότητα, την τιμή ή την υπόληψη του άλλου προσώπου, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
• Σύντομη Παραγραφή: Οι αξιώσεις για την επιστροφή των δώρων ή την καταβολή αποζημιώσεων λόγω αθέτησης υπόσχεσης γάμου παραγράφονται πολύ γρήγορα. Η σχετική αγωγή πρέπει να ασκηθεί αυστηρά εντός ενός (1) έτους από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο λύθηκε η μνηστεία.