Απορρίψεις δαπανών λόγω myDATA: στοχευμένοι έλεγχοι

Όταν ο φορολογικός έλεγχος αμφισβητεί δαπάνες ελεύθερων επαγγελματιών (παρά τη διενέργεια φορολογικής αναμόρφωσης), η οριστική πράξη προσδιορισμού του φόρου πρέπει να φέρει πλήρη, σαφή και ειδική αιτιολογία.

• Η ΔΕΔ ακυρώνει συστηματικά καταλογισμούς δαπανών όταν ο έλεγχος παραβιάζει τις εξής αρχές:
• Το βάρος της επάρκειας (Άρθρο 34 του ν. 5104/2024 - ΚΦΔ): Η έκθεση ελέγχου δεν επιτρέπεται να περιέχει γενικές ή αόριστες αναφορές (π.χ. «οι δαπάνες κρίνονται υπερβολικές» ή «δεν προκύπτει άμεση ανταποδοτικότητα»). Οφείλει να εξειδικεύει επακριβώς τους λόγους για τους οποίους ένα συγκεκριμένο παραστατικό δεν εξυπηρετεί το επιχειρηματικό συμφέρον.
• Απαγόρευση ελέγχου σκοπιμότητας: Η νομολογία της ΔΕΔ (βάσει και των αποφάσεων του ΣτΕ) ορίζει ότι ο έλεγχος περιορίζεται στη διαπίστωση της παραγωγικότητας της δαπάνης (αν διευκολύνει τη δραστηριότητα) και όχι στη σκοπιμότητα ή το μέγεθός της. Ο έλεγχος δεν μπορεί να υποδείξει στον ιατρό ή τον μηχανικό πώς να διοικήσει την επιχείρησή του ή αν θα μπορούσε να δαπανήσει λιγότερα χρήματα για τον ίδιο σκοπό.
• Ακυρότητα λόγω έλλειψης αιτιολογίας: Εάν ο φορολογούμενος έχει προσκομίσει στοιχεία (π.χ. συμβάσεις έργου για μηχανικούς, βεβαιώσεις συνεδρίων για ιατρούς) και ο έλεγχος τα προσπεράσει χωρίς ειδική αντίκρουση στην έκθεσή του, η καταλογιστική πράξη κρίνεται νομικά έκθετη και ακυρώνεται από τη ΔΕΔ λόγω παράβασης ουσιώδους τύπου της διαδικασίας.

Νομολογία ΔΕΔ και Απορρίψεις Δαπανών λόγω συστήματος myDATA

Με την πλήρη εφαρμογή της ψηφιακής διαβίβασης παραστατικών, οι έλεγχοι συχνά απορρίπτουν δαπάνες με μόνο κριτήριο τη μη διαβίβασή τους ή τη λανθασμένη κατηγοριοποίησή τους στην πλατφόρμα myDATA. Η ΔΕΔ, ωστόσο, έχει θέσει τα εξής όρια:

1. Η υπεροχή των πραγματικών στοιχείων έναντι των ψηφιακών παραλείψεων

• Το νομικό σκεπτικό: Η πλατφόρμα myDATA αποτελεί μέσο παρακολούθησης και ψηφιακής απεικόνισης, αλλά δεν υποκαθιστά τις ουσιαστικές διατάξεις του ΚΦΕ (άρθρο 22) και των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων (ΕΛΠ - ν. 4308/2014).
• Η κρίση της ΔΕΔ: Η μη διαβίβασή ενός τιμολογίου εξόδου στο myDATA από τον εκδότη (προμηθευτή) ή η παράλειψη χαρακτηρισμού από τον λήπτη (επαγγελματία) δεν συνιστά αυτοδίκαιο λόγο απόρριψης της δαπάνης. Εφόσον το παραστατικό είναι υπαρκτό, νόμιμο, εξοφλημένο με τραπεζικό μέσο και εξυπηρετεί την επιχείρηση, ο έλεγχος υποχρεούται να το εκπέσει. Η ψηφιακή παράλειψη επιφέρει μόνο τα προβλεπόμενα διαδικαστικά πρόστιμα, όχι την απώλεια του δικαιώματος έκπτωσης.

2. Διαφορές Χαρακτηρισμού και Φορολογική Αναμόρφωση

• Το νομικό σκεπτικό: Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο φορολογούμενος χαρακτηρίζει μια δαπάνη στο myDATA ως «Έξοδο με δικαίωμα έκπτωσης», αλλά στη συνέχεια, κατά την εκκαθάριση της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, προβαίνει σε οικειοθελή φορολογική αναμόρφωση στο Ε3.
• Η κρίση της ΔΕΔ: Η ασυμφωνία μεταξύ του αρχικού χαρακτηρισμού στο myDATA και της τελικής φορολογικής αναμόρφωσης στο Ε3 δεν αποτελεί απόδειξη ανακριβειας των βιβλίων. Η διενέργεια της αναμόρφωσης στο έντυπο Ε3 υπερισχύει, καθώς αποτελεί το τελικό στάδιο προσδιορισμού των φορολογητέων κερδών. Ο έλεγχος δεν μπορεί να καταλογίσει παράβαση βασιζόμενος στην προσωρινή ψηφιακή εικόνα του myDATA, εφόσον το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα αποδόθηκε ορθά.

3. Αντικειμενική Αδυναμία Διαβίβασης

• Η κρίση της ΔΕΔ: Σε περιπτώσεις τεχνικών προβλημάτων της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ ή αντικειμενικής αδυναμίας (π.χ. λήψη παραστατικών από αλλοδαπά portals που δεν συνδέονται άμεσα), η ΔΕΔ δικαιώνει τον φορολογούμενο που τηρεί φυσικό ή ψηφιακό αρχείο των παραστατικών αυτών, κρίνοντας ότι η τήρηση των ΕΛΠ και η πραγματικότητα της δαπάνης υπερτερούν των ψηφιακών δυσλειτουργιών.