BANCAPP: πώς λειτουργεί ο αυτοματοποιημένος έλεγχος προσαύξησης περιουσίας

Στην κορυφή των ελεγκτικών μηχανισμών της Φορολογικής Διοίκησης βρίσκεται πλέον το Bank Account Nexus Crosscheck Application (BANCAPP). Πρόκειται για το κεντρικό ψηφιακό εργαλείο της ΑΑΔΕ, σχεδιασμένο για τον αυτόματο εντοπισμό αδικαιολόγητης προσαύξησης περιουσίας και τη διασταύρωση των τραπεζικών κινήσεων με τα δηλωθέντα εισοδήματα.

Το Νομικό Πλαίσιο

Η λειτουργία του συστήματος βασίζεται στα άρθρα 62Β και 63 του Ν. 4170/2013, ενώ οι τεχνικές προδιαγραφές του καθορίστηκαν αρχικά με την απόφαση Α.1179/2023. Με την πρόσφατη εγκύκλιο

Α.1041/2026, το πεδίο εφαρμογής του διευρύνθηκε, καλύπτοντας πλέον

• Ελληνικές συστημικές τράπεζες και υποκαταστήματα αλλοδαπών ιδρυμάτων.
• Ιδρύματα πληρωμών.
• Εταιρείες ηλεκτρονικού χρήματος (ψηφιακά πορτοφόλια, fintech πλατφόρμες).

Η Διαδικασία του Ψηφιακού Ελέγχου

Μόλις εκδοθεί εντολή ελέγχου για ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το λογισμικό εκτελεί αυτοματοποιημένα τα εξής βήματα:

• Άμεση Άρση Απορρήτου: Αντλούνται ψηφιακά όλα τα δεδομένα από το «Αρχείο Χρηματοπιστωτικών Προϊόντων και Αναλυτικών Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών».
• Χαρτογράφηση Προϊόντων: Καταγράφονται οι κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών, επενδυτικών χαρτοφυλακίων (repos, αμοιβαία κεφάλαια, ομόλογα), δανειακών συμβάσεων, καθώς και η ύπαρξη ασφαλισμένων θυρίδων.
• Αυτοματοποιημένη Διασταύρωση: Το σύστημα συγκρίνει τις πρωτογενείς καταθέσεις και τις πιστώσεις με τα δηλωθέντα εισοδήματα των αντίστοιχων ετών (Taxisnet).
• Απομόνωση Ύποπτων Πιστώσεων: Το λογισμικό φιλτράρει και αφαιρεί τις εσωτερικές μεταφορές μεταξύ λογαριασμών του ίδιου προσώπου. Τα ποσά που απομένουν και δεν δικαιολογούνται χαρακτηρίζονται ως «προσαύξηση περιουσίας από άγνωστη ή μη διαρκή πηγή» (σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 4 του Ν. 4172/2013) και φορολογούνται με συντελεστή 33%, πλέον προσαυξήσεων και προστίμων.

Τι Ισχύει για τη Δικαιολόγηση των Ποσών (ΠΟΛ. 1175/2017)

Σύμφωνα με τη βασική εγκύκλιο μεθοδολογίας ελέγχων ΠΟΛ. 1175/2017, μια πίστωση σε τραπεζικό λογαριασμό δεν θεωρείται αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας εάν ο φορολογούμενος αποδείξει την πραγματική και νόμιμη αιτία της (π.χ. προϊόν πώλησης ακινήτου, γονική παροχή, δάνειο, δωρεά), ακόμη και αν αυτή παραλείφθηκε να αναγραφτεί στη φορολογική δήλωση του οικείου έτους.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, το ποσό καταλογίζεται με βάση τη φύση της συναλλαγής και δεν επιβάλλεται το οριζόντιο πρόστιμο της αδικαιολόγητης προσαύξησης περιουσίας, υπό την προϋπόθεση ότι η προέλευση των χρημάτων αποδεικνύεται με επίσημα έγγραφα βέβαιης χρονολογίας.

Οι Αυστηρές Προθεσμίες Απάντησης

Όταν το λογισμικό BANCAPP ολοκληρώσει τη διασταύρωση και εντοπίσει αποκλίσεις, η Φορολογική Διοίκηση αποστέλλει στον φορολογούμενο Σημείωμα Διαπιστώσεων (ή πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων). Οι προθεσμίες δράσης είναι συγκεκριμένες και καθορίζονται από τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 5104/2024):

• Είκοσι (20) ημέρες: Είναι η αποκλειστική προθεσμία που έχει στη διάθεσή του ο φορολογούμενος από την ηλεκτρονική κοινοποίηση της πρόσκλησης (στο συζευγμένο email/θυρίδα του Taxisnet) για να υποβάλει έγγραφα υπομνήματα, τραπεζικά παραστατικά και δικαιολογητικά που να δικαιολογούν τις υπό έλεγχο πιστώσεις.
• Παράταση προθεσμίας: Παράταση της ανωτέρω προθεσμίας των 20 ημερών χορηγείται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ. αντικειμενική αδυναμία συλλογής στοιχείων από τις τράπεζες) και κατόπιν έγκαιρης, αιτιολογημένης αίτησης του φορολογουμένου πριν τη λήξη της.
• Τριάντα (30) ημέρες για Ενδικοφανή Προσφυγή (ΔΕΔ): Εάν οι εξηγήσεις δεν γίνουν δεκτές και εκδοθεί η τελική Οριστική Πράξη Διορθωτικού Προσδιορισμού Φόρου, ο φορολογούμενος έχει προθεσμία 30 ημερών από την κοινοποίησή της για να ασκήσει Ενδικοφανή Προσφυγή ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία αποτελεί υποχρεωτικό στάδιο πριν από την προσφυγή στα Διοικητικά Δικαστήρια.